Anh sinh năm 1996 Bính Tý, chị sinh năm 1999 Kỷ Mão. Hai người dẫn nhau về ra mắt, bà nội nhẩm một lúc rồi chép miệng: "Tý với Mão là tứ hành xung đấy". Câu chuyện này không hiếm ở nhiều gia đình Việt. Nhưng tứ hành xung thực ra là gì, vì sao gọi là xung, và Tý với Mão có xung nặng như Tý với Ngọ không? Bài viết giải thích từ gốc, kèm bảng năm sinh 1960 đến 2015 và một cách nhìn tỉnh táo hơn về chuyện hợp tuổi.
Tứ hành xung là gì
Mười hai địa chi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi được xếp thành một vòng tròn. Nếu lấy bốn con giáp cách đều nhau, cứ ba vị trí một lần, ta được ba nhóm, mỗi nhóm nằm ở bốn góc của một hình vuông trên vòng tròn. Dân gian gọi mỗi nhóm này là tứ hành xung, tức bốn tuổi dễ xung khắc, áp chế nhau:
- Nhóm Dần, Thân, Tỵ, Hợi
- Nhóm Tý, Ngọ, Mão, Dậu
- Nhóm Thìn, Tuất, Sửu, Mùi
Các tài liệu phổ thông giải thích chữ "xung" theo hai cách. Cách thứ nhất dựa vào vị trí: hai con giáp nằm đối diện nhau trên vòng tròn thì xung. Cách thứ hai dựa vào ngũ hành của địa chi: Dần, Mão thuộc Mộc, Tỵ, Ngọ thuộc Hỏa, Thân, Dậu thuộc Kim, Hợi, Tý thuộc Thủy, còn Thìn, Tuất, Sửu, Mùi đều thuộc Thổ. Nhóm Dần Thân Tỵ Hợi có Kim khắc Mộc, Thủy khắc Hỏa. Nhóm Tý Ngọ Mão Dậu cũng vậy. Riêng nhóm Thìn Tuất Sửu Mùi cùng là Thổ, nên các bài viết thường quay sang giải thích bằng tính cách, ví dụ Thìn thích làm chủ, Tuất chuộng độc lập.
Tứ hành xung khác lục xung ở đâu
Đây là chỗ nhiều người nhầm. Lục xung là sáu cặp con giáp đứng đối diện nhau, cách nhau đúng sáu vị trí: Tý Ngọ, Sửu Mùi, Dần Thân, Mão Dậu, Thìn Tuất, Tỵ Hợi. Mỗi nhóm tứ hành xung gồm hai cặp lục xung ghép lại. Vì vậy trong cùng một nhóm, các nguồn đều coi cặp đối diện là xung mạnh nhất, còn hai tuổi đứng kề nhau trong nhóm chỉ được xem là xung nhẹ hơn.
Có một chi tiết ít được nhắc. Trong nhóm Dần Thân Tỵ Hợi, cặp Dần Hợi và cặp Tỵ Thân lại nằm trong lục hợp, sáu cặp được coi là hợp nhau. Hai cặp còn lại là Dần Tỵ và Thân Hợi thì thuộc lục hại. Như vậy, cùng một nhóm tứ hành xung chưa chắc đã "khắc" nhau theo mọi phép xem. Các nguồn cũng không thống nhất mức độ: có bài coi cả bốn tuổi đều kỵ nhau, có bài chỉ nhấn mạnh cặp đối diện.
| Quan hệ | Khoảng cách trên vòng | Ví dụ với tuổi Tý |
|---|---|---|
| Lục xung, xung mạnh nhất | Đối diện, cách 6 | Tý và Ngọ |
| Kề nhau trong nhóm tứ hành xung | Cách 3 | Tý với Mão, Tý với Dậu |
| Tam hợp | Cách 4 | Tý với Thân, Thìn |
Trở lại cặp đôi ở đầu bài, Tý và Mão cách nhau ba vị trí, không phải cặp đối diện. Theo chính quan niệm tứ hành xung, đây là mức xung nhẹ chứ không phải "đại kỵ" như Tý với Ngọ.
Bảng năm sinh theo ba nhóm tứ hành xung
Bảng dưới liệt kê các năm sinh từ 1960 đến 2015 theo con giáp, kèm tuổi đối diện trên vòng tròn. Con giáp tính theo năm âm lịch. Ví dụ người sinh ngày 20/1/1986 chào đời trước Tết Bính Dần ngày 9/2/1986, nên vẫn thuộc tuổi Ất Sửu 1985.
| Con giáp | Năm sinh và can chi | Lục xung với |
|---|---|---|
| Tý | 1960 Canh Tý, 1972 Nhâm Tý, 1984 Giáp Tý, 1996 Bính Tý, 2008 Mậu Tý | Ngọ |
| Ngọ | 1966 Bính Ngọ, 1978 Mậu Ngọ, 1990 Canh Ngọ, 2002 Nhâm Ngọ, 2014 Giáp Ngọ | Tý |
| Mão | 1963 Quý Mão, 1975 Ất Mão, 1987 Đinh Mão, 1999 Kỷ Mão, 2011 Tân Mão | Dậu |
| Dậu | 1969 Kỷ Dậu, 1981 Tân Dậu, 1993 Quý Dậu, 2005 Ất Dậu | Mão |
| Thìn | 1964 Giáp Thìn, 1976 Bính Thìn, 1988 Mậu Thìn, 2000 Canh Thìn, 2012 Nhâm Thìn | Tuất |
| Tuất | 1970 Canh Tuất, 1982 Nhâm Tuất, 1994 Giáp Tuất, 2006 Bính Tuất | Thìn |
| Sửu | 1961 Tân Sửu, 1973 Quý Sửu, 1985 Ất Sửu, 1997 Đinh Sửu, 2009 Kỷ Sửu | Mùi |
| Mùi | 1967 Đinh Mùi, 1979 Kỷ Mùi, 1991 Tân Mùi, 2003 Quý Mùi, 2015 Ất Mùi | Sửu |
| Dần | 1962 Nhâm Dần, 1974 Giáp Dần, 1986 Bính Dần, 1998 Mậu Dần, 2010 Canh Dần | Thân |
| Thân | 1968 Mậu Thân, 1980 Canh Thân, 1992 Nhâm Thân, 2004 Giáp Thân | Dần |
| Tỵ | 1965 Ất Tỵ, 1977 Đinh Tỵ, 1989 Kỷ Tỵ, 2001 Tân Tỵ, 2013 Quý Tỵ | Hợi |
| Hợi | 1971 Tân Hợi, 1983 Quý Hợi, 1995 Ất Hợi, 2007 Đinh Hợi | Tỵ |
Ứng dụng tứ hành xung trong đời sống
Xem tuổi vợ chồng và làm ăn
Khi xem tuổi kết hôn, tứ hành xung thường được đặt cạnh tam hợp, lục hợp và ngũ hành nạp âm, không đứng một mình. Bạn có thể xem cách các yếu tố này được cân nhắc cùng nhau ở bài xem tuổi vợ chồng hợp nhau hay không. Với chuyện hùn vốn, chọn đối tác, nhiều người cũng tham khảo theo cách tương tự, chi tiết có ở bài xem tuổi làm ăn buôn bán.
Chọn ngày tránh ngày xung tuổi
Mỗi ngày cũng mang một địa chi, nên khi chọn ngày cưới, động thổ, người ta thường tránh ngày có địa chi đối diện với tuổi gia chủ. Ví dụ người tuổi Ngọ sẽ cân nhắc các ngày Tý. Trong tháng 12/2026, đó là ngày 16/12 Giáp Tý và 28/12 Bính Tý.
Năm 2027 Đinh Mùi xung tuổi nào
Năm 2027 mang địa chi Mùi, thuộc nhóm Thìn Tuất Sửu Mùi. Tuổi Sửu đứng đối diện Mùi nên bị xem là xung Thái Tuế, gồm các năm sinh 1961 Tân Sửu, 1973 Quý Sửu, 1985 Ất Sửu, 1997 Đinh Sửu, 2009 Kỷ Sửu. Tuổi Thìn và Tuất cùng nhóm nhưng ở mức nhẹ hơn, riêng Tuất còn được nhiều tài liệu xếp vào hình và phá Thái Tuế. Phần này được phân tích kỹ trong bài Thái Tuế năm 2027.
Nhìn tứ hành xung cho tỉnh táo
Với bất kỳ ai, ba trong mười một con giáp còn lại đã nằm cùng nhóm tứ hành xung. Nếu quan niệm này quyết định hạnh phúc, khoảng một phần tư số cặp đôi quanh ta đã phải đổ vỡ, điều mà thực tế không cho thấy. Một cuộc hôn nhân bền thường dựa vào cách hai người nói chuyện, chia việc nhà, quản lý tiền bạc và tôn trọng gia đình hai bên.
Nếu bố mẹ lo vì tuổi xung, cách tốt hơn là ngồi nói chuyện, cho bố mẹ thấy sự chín chắn của hai bạn thay vì tranh cãi về tử vi. Còn nếu bản thân bạn thấy băn khoăn, hãy coi tứ hành xung như một lời nhắc rằng hai người có thể khác tính, cần nhường nhịn nhiều hơn.
Câu hỏi thường gặp
Tứ hành xung có lấy nhau được không?
Được. Tứ hành xung là quan niệm dân gian để tham khảo, không phải điều kiện để kết hôn, và nhiều cặp vợ chồng cùng nhóm vẫn sống hòa thuận.
Tuổi Tý và tuổi Dậu có xung không?
Tý và Dậu cùng nhóm Tý Ngọ Mão Dậu, đứng kề nhau trong nhóm nên chỉ được xem là xung nhẹ. Cặp xung mạnh của Tý là Ngọ, của Dậu là Mão.
Tứ hành xung và lục xung cái nào nặng hơn?
Lục xung là cặp đối diện, chính là phần "nặng" nhất bên trong mỗi nhóm tứ hành xung. Vì vậy nói hai tuổi lục xung thì luôn thuộc cùng nhóm tứ hành xung, nhưng điều ngược lại không đúng.
Sinh tháng 1 dương lịch thì xem nhóm nào?
Xem theo năm âm lịch. Nếu ngày sinh rơi trước mùng 1 Tết của năm đó, bạn mang con giáp của năm liền trước.
Lời kết
Tứ hành xung là ba nhóm bốn con giáp cách đều nhau trên vòng 12 địa chi, trong đó cặp đối diện mới là lục xung, phần được coi là nặng nhất. Hiểu đúng tứ hành xung là gì giúp bạn bớt lo trước một lời phán chung chung, biết phân biệt mức độ và giữ cho chuyện hợp tuổi đúng vị trí của nó: một yếu tố tham khảo bên cạnh tính cách, sự tôn trọng và cố gắng của cả hai người.