| Ông Lê Thanh Hải, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh. |
Ngày 10/8/2012, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM). Theo đó, TP.HCM không chỉ là đô thị đặc biệt, một trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế, có vị trí chính trị quan trọng của cả nước, mà còn là đầu tàu, động lực, có sức thu hút và sức lan tỏa lớn, đóng góp quan trọng cho cả nước không chỉ về vật chất mà cả kinh nghiệm phát triển. Qua văn kiện quan trọng này, Trung ương đã xác định vị trí, vai trò, giúp TP.HCM nhận thức sâu sắc về chỗ đứng, đặc biệt là trách nhiệm đối với mình, đối với khu vực và cả nước - đó là từng bước trở thành trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ của cả nước và khu vực Đông - Nam Á.
Tầm nhìn sau 2020
Với quy mô kinh tế hơn 1/5 của cả nước và dân số gần 10 triệu người, TP.HCM đã và đang là một động lực tăng trưởng kinh tế của cả nước. Mặc dù chịu tác động tiêu cực của suy giảm và bất ổn của kinh tế toàn cầu, nhưng tốc độ tăng trưởng kinh tế của TP.HCM trong giai đoạn 2008 - 2013 vẫn luôn cao hơn 1,5 lần tăng trưởng của cả nước. Trong đó, hội nhập kinh tế là yếu tố quan trọng, góp phần tạo động lực thúc đẩy kinh tế phát triển. Du lịch quốc tế chiếm 60% và kim ngạch xuất khẩu của TP.HCM luôn đạt giá trị cao, chiếm 1/3 so với cả nước.
Định vị được mình trong tiến trình toàn cầu hóa và nhận thức rõ trách nhiệm của TP.HCM đối với cả nước, Lãnh đạo TP.HCM đang tích cực chuẩn bị tất cả cơ sở vật chất để có thể trở thành thành phố công nghiệp hiện đại sau năm 2020. Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ IX đã đề ra mục tiêu phát triển cho giai đoạn 2011 - 2020 là nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế và xây dựng đồng bộ kết cấu hạ tầng. TP.HCM đang tích cực chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đẩy mạnh các ngành dịch vụ cao cấp, các ngành công nghiệp hiện đại, công nghiệp công nghệ cao; phát triển khoa học và giáo dục - đào tạo. TP.HCM đang trong quá trình chuyển đổi quản lý địa bàn theo mô hình chính quyền đô thị. Về văn hóa, xã hội TP.HCM đẩy mạnh các hoạt động giao lưu và tiếp cận văn hóa, xã hội với các quốc gia trong khu vực, trong ASEAN.
Bên cạnh những thành tựu, TP.HCM cũng thấy rõ những khó khăn, hạn chế phải vượt qua. Một trong những khó khăn, hạn chế đó là chất lượng nguồn nhân lực của TP.HCM chưa đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế. Khoa học - công nghệ chưa thật sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội.
Cùng với các nhân tố như công nghệ, vốn đầu tư phát triển, thì nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những động lực quan trọng của sự phát triển. Khi nói đến nguồn nhân lực chất lượng cao thì không chỉ có nghĩa là nguồn nhân lực đơn thuần, mà còn hàm chứa trình độ chuyên môn kỹ thuật, khả năng áp dụng khoa học - công nghệ, kỹ năng lãnh đạo, quản lý… TP.HCM hiện nay rất cần nguồn nhân lực chất lượng cao, vừa để phục vụ yêu cầu phát kinh tế - văn hóa - xã hội, vừa để nắm bắt được nhu cầu khi các nước ASEAN mở cửa và tăng cường liên kết trong quá trình hội nhập quốc tế. Từ đó, TP.HCM đề ra 6 chương trình đột phá, trong đó có chương trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm xây dựng nhanh nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập.
Tập trung bảo đảm nhu cầu lao động chất lượng cao cho:
+ 9 nhóm ngành dịch vụ là: (1) tài chính, ngân hàng; (2) thương mại quốc tế; (3) du lịch; (4) dịch vụ vận tải, cảng, và kho bãi; (5) bưu chính, viễn thông, và công nghệ thông tin; (6) kinh doanh bất động sản; (7) dịch vụ tư vấn khoa học - công nghệ; (8) y tế kỹ thuật cao; và (9) giáo dục - đào tạo chất lượng cao.
+ 4 ngành công nghiệp trọng yếu đó là: (1) cơ khí; (2) điện tử - công nghệ thông tin; (3) hóa chất - nhựa, cao su; và (4) chế biến tinh lương thực thực phẩm.
Sự tập trung đáp ứng nguồn nhân lực cho các lĩnh vực trên đã, đang và sẽ góp phần cho quá trình chuyển dịch cơ cấu trong nội bộ các ngành kinh tế của TP.HCM theo hướng tăng tỷ trọng các ngành có hàm lượng chất xám và giá trị gia tăng cao, tạo tiền đề quan trọng để TP.HCM phát triển nhanh, bền vững, hướng trở thành trung tâm kinh tế, tài chính của cả nước và khu vực ASEAN, thu hút ngày càng nhiều các tập đoàn đa quốc gia đến với TP.HCM, tạo hiệu ứng lan tỏa lớn để phát triển các ngành, các sản phẩm khác cho cả nước.
Có thể nói, quá trình triển khai thực hiện các chương trình đột phá, 9 ngành dịch vụ, 4 ngành công nghiệp trọng yếu đang tạo tiền đề cho TP.HCM phát triển văn minh, hiện đại và xây dựng nguồn nhân lực phục vụ phát triển - một việc làm thiết thực nhằm thực hiện sự chủ động, tích cực hội nhập quốc tế của TP.HCM.
Hội nhập quốc tế và Cộng đồng ASEAN 2015
Hội nhập quốc tế là một tất yếu của quá trình toàn cầu hóa. Do vậy, Đảng ta đề ra mục tiêu của hội nhập quốc tế là nhằm củng cố môi trường hoà bình, tranh thủ tối đa các điều kiện quốc tế thuận lợi để phát triển đất nước nhanh và bền vững, nâng cao chất lượng sống của nhân dân; giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và bảo vệ vững chắc Tổ quốc; quảng bá hình ảnh Việt Nam, bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc; tăng cường sức mạnh tổng hợp quốc gia, nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của đất nước; góp phần tích cực vào sự nghiệp hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới.
Các quan điểm chỉ đạo cũng đã được nêu rõ trong các nghị quyết của Đảng. Hai trong những quan điểm chủ yếu của hội nhập quốc tế là:
(1) Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế là định hướng chiến lược lớn của Đảng nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa;
(2) Hội nhập quốc tế là sự nghiệp của toàn dân và của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước.
Đối với TP.HCM, chủ động hội nhập quốc tế trước hết là cần phải chuẩn bị tốt cho việc xuất hiện Cộng đồng ASEAN sau ngày 31/12/2015. Cộng đồng sẽ được hình thành dựa trên 3 trụ cột là Cộng đồng chính trị - an ninh, Cộng đồng kinh tế, và Cộng đồng văn hóa - xã hội. Quan hệ đối ngoại của ASEAN và mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN được lồng ghép vào nội dung của từng trụ cột Cộng đồng ASEAN. Mục tiêu tổng quát của Cộng đồng là xây dựng Hiệp hội thành một tổ chức hợp tác liên Chính phủ liên kết sâu rộng hơn và ràng buộc hơn trên cơ sở pháp lý là Hiến chương ASEAN. Tuy nhiên, Cộng đồng ASEAN không phải là một tổ chức siêu quốc gia và không khép kín mà vẫn mở rộng hợp tác với bên ngoài.
Đến năm 2015, ASEAN sẽ trở thành một tổ chức hợp tác liên Chính phủ có mức độ ràng buộc pháp lý cao hơn và liên kết sâu rộng hơn; sẽ trở thành một thực thể chính trị - kinh tế gắn kết hơn, một Cộng đồng “thống nhất trong đa dạng”; tiếp tục là một tổ chức hợp tác khu vực mở và có vai trò quan trọng ở châu Á - Thái Bình Dương. Điều đó đặt TP.HCM và cả nước trước những thuận lợi và thách thức phải vượt qua.
Về kinh doanh, doanh nghiệp Việt Nam sẽ không chỉ sản xuất phục vụ thị trường nội địa mà có thể tiếp cận được thị trường rộng lớn hơn của 600 triệu dân với sự lưu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề. Và lớn hơn nữa là thị trường của những đối tác bên ngoài của ASEAN, vì ASEAN cũng có một số hiệp định thương mại tự do với các đối tác như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và một số nước khác.
Trong lĩnh vực lao động, việc công nhận lẫn nhau về tay nghề cũng tạo điều kiện cho việc trung chuyển, di chuyển lao động giữa các nước trong Cộng đồng ASEAN. Trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, các nước ASEAN hợp tác với nhau để tiến tới công nhận lẫn nhau về bằng cấp và tín chỉ. Khi hội nhập quốc tế, một trong những thách thức lớn đối với Việt Nam là khả năng tiếng Anh của người Việt Nam. Thách thức lớn thứ hai là tình trạng thiếu và yếu của nguồn nhân lực có tay nghề cao của doanh nghiệp. Thách thức nữa đối với doanh nghiệp là phải chịu sự cạnh tranh lớn hơn và khốc liệt hơn.
Nhận thức được những thách thức khi hội nhập với nền kinh tế toàn cầu và khu vực, cần nâng cao năng lực cạnh tranh ở ba góc độ: cạnh tranh quốc gia, cạnh tranh sản phẩm và cạnh tranh doanh nghiệp; nên từ năm 2007, TP.HCM đã thành lập Trung tâm hỗ trợ hội nhập (Trung tâm WTO) để hỗ trợ doanh nghiệp; đồng thời, quy hoạch dài hạn phát triển kinh tế - xã hội và đô thị với tầm nhìn của một đô thị lớn của khu vực ASEAN, một trung tâm về dịch vụ, công nghiệp, khoa học và giáo dục - đào tạo của khu vực. Tôi tin rằng TP.HCM sẽ tận dụng những cơ hội mới và biết vượt qua mọi thách thức để xứng đáng với kỳ vọng của nhân dân TP HCM và mong đợi của nhân dân cả nước.
Lê Thanh Hải
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh