Từ ngày 19/6, hàng vạn người đã đổ về trung tâm Yerevan, phong tỏa hoạt động các tuyến phố, nơi đặt trụ sở của các cơ quan chính phủ. Bất chấp lực lượng cảnh sát phải dùng vòi rồng giải tán và bắt giữ hàng trăm người quá khích, đám đông biểu tình vẫn không giảm bớt. Thậm chí, người biểu tình còn từ chối cử đại diện gặp Tổng thống Serge Sargsyan như đề nghị của người đứng đầu đất nước để đàm phán, tháo gỡ bế tắc.
Trên mạng Sputnik, nhà phân tích Sergey Shakaryan nhận định diễn biến hiện nay ở Armenia dường như giống một cuộc xung đột giữa những người dân bất bình với chính phủ về thực trạng kinh tế - xã hội yếu kém. Tuy nhiên, trên thực tế, đây là kịch bản của một cuộc "cách mạng màu" nhằm lật đổ một chính quyền hợp pháp do dân cử, dưới công cụ là các cuộc biểu tình đường phố từng làm chấn động nhiều quốc gia trong không gian hậu Xô viết những năm đầu thế kỷ XXI.
Nếu mọi việc diễn ra đúng theo kịch bản của cuộc chính biến Maidan, sự nhượng bộ của chính quyền Armenia liên quan tới việc tăng giá điện chưa hẳn là chìa khóa để giải quyết vấn đề. Mới đây, Tổng thống Armenia đã cam kết tạm dừng kế hoạch tăng giá điện cho đến khi công việc kiểm toán tại Công ty điện lực ENA hoàn tất và ra lệnh trả tự do cho những phần tử quá khích bị bắt giữ, song đám đông vẫn không hề giảm.
Bên cạnh đó, những dấu hiệu chính trị hóa cuộc biểu tình ngày càng lộ rõ. Nhiều ý kiến cho rằng, một phần lý do dẫn tới những biến động tại Armenia là vì ENA thuộc Tập đoàn Inter RAO do tỷ phú người Nga Igor Sechin làm Chủ tịch. Đám đông cũng đã trưng ra những biểu ngữ thể hiện làn sóng bài Nga. Trên The Guardian, chuyên gia Sergei Markov nhận định biểu tình tại Armenia liên quan đến "công nghệ và những nhà tổ chức" và ông này quả quyết những người từng đạo diễn kịch bản Maidan ở Kiev giờ cũng đang "điều phối" ở Yerevan, với mục đích kích động đổ máu.
Mặc dù là đất nước có dân cư thưa thớt, diện tích nhỏ và ít có tiếng nói trên trường quốc tế nhưng Armenia là thành viên của một loạt tổ chức kinh tế, chính trị và quân sự do Nga làm nòng cốt như Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG), Tổ chức hiệp ước an ninh tập thể (CSTO). Hiện tại, Armenia không những là đồng minh duy nhất của Nga tại khu vực Nam Caucasus nhiều bất ổn, mà còn là nơi có căn cứ quân sự số 102 của Nga tại Gymri với nhiệm vụ bảo vệ xứ Bạch Dương từ hướng Tây Nam.
Trong khi đó, đối với châu Âu, Armenia là một đối tác kinh tế tiềm năng, thể hiện qua việc năm 2013, Liên minh châu Âu (EU) đã sẵn sàng ký Thỏa thuận liên kết kinh tế với quốc gia này. Không những vậy, Đại sứ quán Mỹ tại Armenia, vốn là một trong những phái bộ ngoại giao lớn nhất của Washington ở nước ngoài, cũng đang tăng cường các hoạt động can dự dù Armenia chỉ là một nước nhỏ, theo thượng nghị sĩ Nga Igor Morozov.
Tất cả lý do trên, đặt trong bối cảnh cuộc đối đầu địa - chính trị giữa Nga - phương Tây đang ở giai đoạn nghiêm trọng nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh, dư luận đang lo ngại hệ lụy khó lường của cuộc biểu tình Armenia có thể tác động đến hòa bình và ổn định của cả khu vực.
Trịnh Quang
