Giấc mơ bị truy đuổi là một trong những nội dung phổ biến nhất trên thế giới, và thuộc nhóm để lại cảm giác khó chịu lâu nhất sau khi tỉnh. Phần đáng nói nhất của chủ đề này không nằm ở điềm báo, mà ở chỗ phần lớn những gì người ta gọi là "ma đè" đã được y học mô tả rõ ràng.
Ý nghĩa theo từng tình huống
Dân gian Việt giải nhóm này theo cái kết của giấc mơ nhiều hơn là theo hình ảnh ma quỷ.
- Chạy thoát được — việc khó rồi cũng qua. Được coi là lành.
- Bị bắt kịp — thường hiểu là nhắc nhở về một việc đang né tránh, càng lùi càng dồn.
- Chạy mà chân không nhấc lên nổi — cảm giác bất lực, hay gặp ở người chịu áp lực kéo dài mà không nói ra được.
- Quay lại đối mặt — nhiều nơi xem là điềm tốt nhất trong nhóm này, hiểu là người mơ đã sẵn sàng xử lý việc mình né.
- Bị đuổi trong nhà mình — gắn với mâu thuẫn hoặc bất an ngay trong không gian sống.
- Có người chạy cùng — hiểu là không phải gánh một mình.
- Thấy bóng đen nhưng không rõ hình — đây thường là mô tả của liệt khi ngủ, nói ở phần dưới.
Bóng đè không phải chuyện tâm linh
Rất nhiều trường hợp người ta mô tả là "ma đè" thực chất là liệt khi ngủ, một hiện tượng đã được mô tả kỹ trong y học giấc ngủ và gặp ở khoảng một phần ba dân số ít nhất một lần trong đời.
Cơ chế như sau: khi ngủ mơ, cơ thể tạm thời mất trương lực cơ để ta không hành động theo giấc mơ — đây là cơ chế bảo vệ bình thường. Nếu ý thức tỉnh lại trước khi cơ phục hồi, người ta tỉnh táo hoàn toàn nhưng không cử động được, không nói được, thường kèm cảm giác tức ngực và cảm giác có ai đó trong phòng.
Nó vô hại, kéo dài từ vài giây tới vài phút, và tự hết. Nhưng cảm giác thì rất thật, nên hiện tượng này đã sinh ra truyền thuyết về ma đè ở hầu hết các nền văn hóa, với tên gọi khác nhau ở mỗi nơi. Việc nhiều dân tộc cách xa nhau cùng mô tả một trải nghiệm giống hệt chính là bằng chứng cho thấy nguồn gốc của nó là sinh lý, không phải địa phương.
Những yếu tố làm nó dễ xảy ra hơn
- Thiếu ngủ và ngủ bù thất thường — yếu tố mạnh nhất
- Giờ giấc đảo lộn: làm ca, lệch múi giờ, thức khuya cuối tuần
- Nằm ngửa, nhất là khi vừa ăn no
- Rượu bia buổi tối
- Căng thẳng hoặc lo âu kéo dài
- Phòng quá nóng hoặc bí
Cách làm dịu
Những việc dưới đây làm giảm rõ rệt, và không tốn gì:
- Cố định giờ đi ngủ và giờ dậy, kể cả cuối tuần. Đây là việc hiệu quả nhất.
- Thử nằm nghiêng thay vì nằm ngửa.
- Bỏ cà phê sau giữa trưa, bỏ rượu trong ba tiếng trước khi ngủ.
- Giữ phòng tối và mát.
- Khi đang bị liệt khi ngủ: đừng gắng sức vùng vẫy, vì càng cố càng hoảng. Tập trung cử động một ngón tay hoặc ngón chân, hoặc thở đều và dài — nó sẽ qua nhanh hơn. Biết trước rằng nó vô hại và sẽ hết trong vài giây đã làm giảm hẳn nỗi sợ.
Thắp hương, treo vật trấn trạch trong phòng là tập tục nhiều gia đình vẫn giữ. Nếu nó khiến bạn yên tâm hơn thì không có gì sai — cảm giác an tâm cũng giúp ngủ ngon hơn thật. Chỉ đừng để ai bán cho bạn một nghi lễ đắt tiền để "trừ" một hiện tượng vốn đến từ thiếu ngủ.
Khi nào nên đi khám
Hãy đi khám chuyên khoa thần kinh hoặc hô hấp giấc ngủ nếu:
- Tình trạng xảy ra hằng tuần trong nhiều tháng
- Kèm buồn ngủ nhiều vào ban ngày dù đã ngủ đủ
- Đột ngột mất trương lực cơ khi đang thức, nhất là lúc cười hoặc xúc động mạnh
- Ngáy to, có lúc ngừng thở khi ngủ
Đó là những dấu hiệu cần bác sĩ xem, không phải thầy cúng.
Hỏi đáp nhanh
Bị bóng đè nhiều có nguy hiểm không?
Bản thân nó không gây hại. Nhưng nếu lặp lại thường xuyên, đó là dấu hiệu giấc ngủ đang có vấn đề, và cái đó thì đáng xử lý.
Có phải nhà có vấn đề nên mới bị không?
Nếu cả nhà cùng bị trong cùng một phòng, hãy nghĩ tới những thứ đo được trước: thông gió kém, nhiệt độ cao, tiếng ồn, hoặc nguồn khí từ bếp. Đó là những nguyên nhân thật và sửa được.
Trẻ con mơ thấy bị đuổi, có nên cho ngủ cùng không?
Trong giai đoạn trẻ hay gặp ác mộng, ngủ gần cha mẹ giúp trẻ yên tâm hơn và không có gì sai. Quan trọng hơn là giữ giờ ngủ đều và tránh xem nội dung đáng sợ trước khi ngủ.
Mơ bị đuổi mãi một giấc giống nhau thì sao?
Ác mộng lặp lại cùng một nội dung trong thời gian dài là dấu hiệu nên nói chuyện với chuyên gia tâm lý, nhất là nếu nó bắt đầu sau một biến cố.
Về chuyện quy ra con số
Chúng tôi không đưa ra con số nào từ giấc mơ.
Xem thêm giải mã giấc mơ, hóa giải khí xấu, chuyện tâm linh.
