Văn khấn mùng 1 hằng tháng: bài khấn thần linh, gia tiên và cách khấn đúng

Hai bài văn khấn mùng 1 hằng tháng viết theo cấu trúc truyền thống, một bài mời thần linh, một bài mời gia tiên, kèm giải nghĩa từ khó, lý do khấn thần linh trước và lịch mùng 1 tháng 11, tháng Chạp năm Bính Ngọ.

Văn khấn mùng 1 hằng tháng: bài khấn thần linh, gia tiên và cách khấn đúng

Ngày bé, tôi hay thấy bà ngồi bên bàn thờ từ lúc trời chưa sáng hẳn, miệng lẩm nhẩm những câu nghe vừa quen vừa lạ: "tín chủ con", "sửa biện hương đăng", "phục duy cẩn cáo". Lớn lên mới hiểu đó là lời khấn ngày mồng một. Bài này soạn lại tinh thần ấy thành hai bài khấn mới, kèm giải nghĩa từng chữ khó.

Mùng 1 là ngày gì và vì sao người xưa chọn ngày này

Trong lịch âm, mùng 1 là ngày sóc, tức ngày có trăng mới. Lúc đó mặt trăng nằm gần thẳng hàng giữa trái đất và mặt trời nên ta không thấy trăng. Lịch âm Việt Nam lấy ngày chứa thời khắc trăng mới, tính theo giờ múi 7, làm ngày đầu tháng. Một tuần trăng dài trung bình khoảng 29,53 ngày, nên có tháng đủ 30 ngày, có tháng thiếu 29 ngày.

Múi giờ có hệ quả cụ thể. Năm 2007, trăng mới rơi vào khoảng 23 giờ 15 phút ngày 17/2 theo giờ Việt Nam, nhưng đã sang ngày 18/2 theo giờ Bắc Kinh, nên Tết ở Việt Nam đến sớm hơn một ngày. Mùng 1 vì thế là một mốc thiên văn thật.

Ý nghĩa thì giản dị: tháng mới bắt đầu, con cháu thắp hương chào tháng và mời ông bà về chứng giám. Đây là phong tục gắn với đạo hiếu, lòng thành quan trọng hơn mâm cao cỗ đầy.

Mùng 1 âm lịchNgày dương lịchCan chi ngàyTrăng mới (giờ Việt Nam)
Tháng 11 năm Bính NgọThứ Tư 9/12/2026Đinh Tỵkhoảng 7 giờ 52 sáng
Tháng Chạp năm Bính NgọThứ Sáu 8/1/2027Đinh Hợikhoảng 3 giờ 24 sáng

Khấn thần linh trước, gia tiên sau

Theo quan niệm dân gian, Thổ Công trông coi đất đai và nền nhà, Táo Quân coi sóc bếp lửa và sự ấm êm trong gia đình. Người xưa tin rằng hương linh tổ tiên muốn về hưởng lễ cũng cần Thổ Công cho phép. Vì vậy thứ tự quen thuộc là thưa với thần linh trước, rồi mới mời gia tiên. Nhà có ban Phật thì dâng hương ở ban Phật đầu tiên.

Nhà chỉ có một bàn thờ thì đọc lần lượt cả hai bài tại đó. Về chỗ đặt, xem thêm những điều kiêng khi đặt bàn thờ gia tiên.

Hai bài khấn ngày mùng 1Bài 1: Thần linhĐọc trướcMời Thổ Công, Táo Quân,Long Mạch, Thần TàiCầu gia đạo yên ổnXin phép cho gia tiên vềBài 2: Gia tiênĐọc sauMời tổ tiên nội ngoại,người thân đã khuấtTỏ lòng nhớ ơnCầu con cháu mạnh khỏeNhà chỉ có một bàn thờ vẫn đọc đủ hai bài, theo thứ tự trên
Bài khấn thần linh đọc trước, bài khấn gia tiên đọc sau

Sắm lễ và trình tự làm lễ mùng 1

Lễ mùng 1 vốn nhẹ nhàng: hương, đèn hoặc nến, hoa tươi, đĩa quả, chén nước sạch, có nhà thêm trầu cau hay đĩa xôi. Gợi ý mâm chay, mâm mặn và giờ cúng có trong bài cúng mùng 1 ngày rằm hằng tháng. Trình tự gói lại như sau:

  1. Rửa tay, lau bàn thờ, thay nước, sửa hoa. Bát hương giữ yên chỗ.
  2. Bày lễ vật gọn gàng.
  3. Thắp đèn rồi thắp hương, số nén lẻ, thường 1 hoặc 3 nén.
  4. Đọc bài khấn thần linh, vái ba vái.
  5. Đọc bài khấn gia tiên, vái ba vái.
  6. Đợi hương gần tàn mới hạ lễ, tắt nến.
Trình tự lễ mùng 1 tại nhà1Lau bàn thờ, thay nước, sửa hoa2Bày hương, hoa, quả, nước sạch3Thắp đèn, thắp hương số nén lẻ4Khấn thần linh: Thổ Công, Táo Quân5Khấn gia tiên nội ngoại6Hương gần tàn: hạ lễ, tắt nến
Sáu bước làm lễ mùng 1, khấn thần linh ở bước 4 và gia tiên ở bước 5

Bài văn khấn thần linh ngày mùng 1

Chỗ có dấu ba chấm là phần bạn điền: tháng, năm âm lịch, họ tên người đứng lễ, địa chỉ. Đọc chậm và rõ.

Nam mô A Di Đà Phật. Nam mô A Di Đà Phật. Nam mô A Di Đà Phật.

Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương. Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ cùng chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân. Con kính lạy ngài Bản gia Thổ địa Long mạch Tôn thần, ngài Thần Tài cùng các vị Thần linh coi sóc trong xứ này.

Hôm nay là ngày mùng Một tháng ... năm ..., nhằm tiết sóc đầu tháng. Tín chủ con là ..., cùng cả nhà đang cư ngụ tại ...

Nhân buổi đầu tháng, tín chủ con thành tâm sửa biện hương đăng, hoa tươi, quả chín, trà nước cùng chút lễ mọn, kính dâng trước án. Lễ tuy đơn sơ nhưng lòng con chí thành, cúi mời chư vị Tôn thần giáng lâm chứng giám.

Tháng cũ vừa khép lại, tháng mới đã mở ra. Cúi xin chư vị phù trì cho gia đạo yên vui, người lớn mạnh khỏe, trẻ nhỏ ngoan hiền, làm ăn ngay thẳng mà được hanh thông, trong nhà trên kính dưới nhường, ngoài ngõ xa lìa tai ách.

Tín chủ con lại kính thưa, xin chư vị cho phép hương linh tổ tiên họ ... được về nơi đây cùng hưởng lễ với con cháu.

Chút lòng thành kính, cúi mong chư vị soi xét. Phục duy cẩn cáo. Nam mô A Di Đà Phật. Nam mô A Di Đà Phật. Nam mô A Di Đà Phật.

Bài văn khấn gia tiên ngày mùng 1

Bài thứ hai đọc ngay sau, giọng gần gũi hơn, như con cháu thưa chuyện với ông bà.

Nam mô A Di Đà Phật. Nam mô A Di Đà Phật. Nam mô A Di Đà Phật.

Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương. Con kính lạy các cụ cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, các bậc bá thúc, cô di, anh chị em họ ... cùng hương linh nội ngoại hai bên đã về cõi vĩnh hằng.

Hôm nay ngày mùng Một tháng ... năm ..., con cháu là ..., hiện ở tại ...

Đầu tháng trăng non, con cháu nhớ về nguồn cội, cùng nhau quét dọn bàn thờ, sửa biện hương hoa, quả ngọt, chén nước trong, kính dâng trước án thờ. Con đã thưa cùng Thổ Công và chư vị Thần linh, nay kính mời hương linh tổ tiên về chứng giám tấm lòng con cháu.

Con cháu xin hứa giữ nếp nhà, sống thuận hòa, làm điều tử tế để không phụ công ơn sinh thành. Cúi xin ông bà tổ tiên phù hộ độ trì cho con cháu tháng mới mạnh khỏe, đứa đi học thêm chăm, người đi làm thêm vững, gặp khó có người giúp, gặp lành được trọn vẹn.

Con cháu thành tâm kính lễ, cúi xin chứng giám. Cẩn cáo. Nam mô A Di Đà Phật. Nam mô A Di Đà Phật. Nam mô A Di Đà Phật.

Giải nghĩa từ Hán Việt trong hai bài khấn

Hiểu chữ mình đọc thì lời khấn mới thật là lời của mình:

TừNghĩa dễ hiểu
Tín chủngười thay mặt cả nhà dâng lễ, tức chủ lễ
Sửa biệnsửa soạn, sắm sửa lễ vật
Hương đănghương và đèn
Phù trìnâng đỡ, che chở
Phục duy cẩn cáocúi mong soi xét, kính cẩn thưa trình
Hoàng thiên Hậu thổtrời cao đất dày, chỉ các vị thần trời đất
Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quânvị thần bếp, tức Táo Quân
Bản gia Thổ địa Long mạchthần đất và mạch đất của ngôi nhà này
Cao tằng tổ khảo, tổ tỷcác đời ông bà, khảo là bên nam, tỷ là bên nữ

Giữ lửa an toàn và chuyện vàng mã

Mùng 1 thường là buổi sáng vội, thắp hương xong là ra khỏi nhà. Khuyến cáo phòng cháy của nhiều địa phương có chung mấy điểm:

  • Đặt bát hương, đèn, nến chắc chắn, xa rèm cửa, giấy tờ và vật dễ cháy.
  • Không đi ngủ hay rời nhà khi hương nến còn cháy. Phải đi sớm thì tắt nến trước khi khóa cửa.
  • Lập bàn thờ mới thì chọn chỗ thoáng, xa cửa sổ gió lùa, xem thêm cách chọn hướng đặt bàn thờ.

Lễ mùng 1 không bắt buộc đốt vàng mã. Giáo hội Phật giáo Việt Nam từng khuyến nghị không đốt đồ mã tại cơ sở thờ tự, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng vận động hạn chế. Nếu vẫn hóa vàng, hãy đốt ít, trong thùng kim loại có nắp, trông đến khi tàn hẳn, và không đốt ở ban công chung cư.

Câu hỏi thường gặp

Không thuộc văn khấn, đọc từ điện thoại có được không?

Được. Điều cốt yếu là đọc chậm và hiểu mình đang nói gì. Đọc vài tháng, bạn sẽ tự thuộc.

Mùng 1 bận việc, cúng tối hôm trước được không?

Nhiều nhà cúng từ chiều ngày cuối tháng trước. Khi đó chỉ cần đổi câu xưng ngày, ví dụ "nhân ngày cuối tháng, đón tháng mới".

Người khấn có nhất thiết là đàn ông trong nhà?

Nếp xưa thường để con trưởng đứng lễ, nay ai trong nhà cũng có thể khấn, chỉ cần xưng đúng tên mình ở phần tín chủ.

Lời kết

Đọc văn khấn mùng 1 hằng tháng không phải để thuộc một chuỗi chữ cổ, mà để mỗi đầu tháng có một phút dừng lại nhớ ông bà, tự nhắc mình sống tử tế. Bàn thờ sạch, lời thưa rõ ràng và ngọn lửa được trông coi cẩn thận là đủ.